• Category
  • Date

    2 April

Tasarımda Kıyaslama (Benchmarking)

Merhaba. Türkçe bir makalede İngilizce terimlerle dolu cümleler yazmayı doğru bulan biri değilim fakat tasarım dünyasında — ya da iş dünyasında benchmarking yerine kıyaslama dediğinizde ortama yabancı kalabilir, ne demek istediğinizi anlatmak için uğraşabilirsiniz. O yüzden bundan sonraki tüm cümlelerde kıyaslama yerine benchmarking terimini kullanacağımı belirtirken, buna zorunda olmanın verdiği duyguyla (Yekta Kopan gibi) yapısal olarak parçalanıyorum.

Benchmarking nedir?

Benchmark teriminden türeyen benchmarking, temel anlamıyla kıyaslama yapmak demektir. Bu sadece tasarım sektöründe değil, hemen hemen tüm sektörlerde kullanılan bir sistemdir. Rakip analizi yapmak da bir benchmarking araştırmasıdır. Burada en önemli ayrıntı, benchmarking yapacağınız markaların sizden daha iyi olması ve bazı özellikler konusunda gerçekten başarılı olmuş olması gerekir. Örnek verecek olursak: Snapchat’in hikâye (story) özelliği ilk kez Snapchat ile piyasaya çıkmıştı ve milyonlarca kullanıcısı tarafından zevkle kullanıldı. Facebook şirketi, önce Instagram ile daha sonra Whatsapp, Messenger ve Facebook olmak üzere bu özelliği “çalarak” kendi ürünlerinde kullandı. Kabul etsek de, etmesek de tasarım veya sanat %50 yaratıcılık, %50 esinlenmektir. Hatta esinlenmeye (bunu çalmak olarak adlandıran çok insan var) %60 gibi bir yüzde bile verilebilir.

Benchmarking neden önemli?

Bir ürün ekibiniz var ve bir ürün üzerinde gece gündüz çalışıyorsunuz. Büyük ihtimalle yapacağınız / yaptığınız ürünün benzerleri hatta tıpkısının aynısı zaten piyasada var. Romalı devlet adamı Cicero, milattan önce “Gökkubbe altında söylenmemiş söz yoktur.” demiş. Bu sözden yola çıkarak akla gelmemiş fikir yok diyebiliriz. Hatta biraz daha abartırsak aklınıza gelen her fikir önceden yapılmıştır. O yüzden yapacağınız ürünü daha önceden yapmış ve başarılı olmuş markaları analiz etmek, kıyaslamak ve araştırmak atılması gereken ilk adım. Tasarım olarak ele alacak olursak: Bir bahis ürünü tasarlamaya başlamadan önce diğer bahis uygulamalarına bakmak, onların tasarımlarını incelemek tasarımcının izlemesi gereken bir yol. Hatta sadece bahis uygulamalarının tasarımlarını değil, bahis işleriyle bağlantılı olan diğer sektörlerin de tasarımlarını incelemesi tasarımına ilham verecektir. (Örnek; spor siteleri, futbol analiz siteleri, maç sonuçları veren siteler…) Bunu yapmak, daha önce başka tasarım ekibinin düşündüğü ve başarıyla uyguladığı bir özelliği kendi tasarımına yedirmesini kolaylaştıracaktır. Bu çalmak değil, bu akıllıca davranmaktır. İlham almadan tasarıma başlamak eksik olacaktır mutlaka.

Tabii bazen startuplar, hatta koca firmalar ucuza, çok az sürede ürün çıkarmak istiyor ve esinlenmek yerine birebir kopyalayarak sadece adını değiştirerek ürünü piyasaya sunuyor. Bunun adı tabii ki benchmarking değil. Her ürünün kendine özgü bir stili olmalıdır.

Tasarımda benchmarking yaparken dikkat edilecek birkaç husus:

Neyi araştıracağını bilmek gerekiyor, hatta tam olarak İngilizce ismini bilmek lazım. (Ben, bundan iki yıl önce bir izin isteme popup’ı tasarlamadan önce internette araştırma yapmak istedim fakat o zamanlar henüz yeni yeni “ask permission” kavramı duyulmaya başlamıştı. Arama yaparken bulmakta zorlanmıştım.)

Odak noktasından çıkmamak gerekiyor. (“Kendi Profilim” sayfası tasarlayacaksanız, karşı profili gösteren ekranlara bakmak bazen sizi karışıklığın içine itebilir.)

Behance, Dribbble gibi sitelerden arayüz için ilham alırken Designcup, Pttrns gibi sitelerden ise deneyim anlamında ilham almak gerekiyor.

Hangi sitelerden faydalanılır?

İlk olarak Pttrns.com diyebilirdim fakat artık Premium üyelik almadan benchmarking yapmanıza olanak tanımıyor. Tugay Balci, bunun eksikliğini hissedince designcup.co projesinden bana bahsetti, birlikte bu işe giriştik ve dört arkadaş mobil benchmarking sitesi olan designcup.co’yu geçtiğimiz günlerde yayına aldık. Şu an itibariyle içerisinde 111 uygulamanın ekran görüntüleri var. Platform özelinde (iOS/Android), etiket özelinde ve kategori özelinde arama yaparak uygulamaları ücretsiz olarak inceleyebilirsiniz. Designcup.co bağış sistemiyle çalışan bir yapı olduğu için hiçbir zaman ücretli olmayacak, bunun garantisini verebiliriz 🙂 Liste olarak benchmarking sitelerini aşağıda iletirken, herkese bol ilhamlı günler dilerim.

designcup.co

pttrns.com

mobile-patterns.com

behance.net

dribbble.com

inspired-ui.com

21 Mar 2017